3d printing zorgt voor digitale revolutie en nieuwe handelsverhoudingen
De ontvangstzaal op het RDM-terrein in Heijplaat zat op woensdag 7 mei vol met vroege vogels, die het eerste Havenvereniging-ontbijt wilden meemaken. In dit jubileumjaar georganiseerd om de bedrijfsleden van de Havenvereniging in het zonnetje te zetten. En dat viel, mede door de prima verzorging, duidelijk in de smaak. De kans is dan ook groot dat er een jaarlijkse traditie is geboren. De Europese Verkiezingen stonden centraal met een mini-discussie tussen PvdA-gemeenteraadslid Leo Bruijn en VVD-Euro-kandidaat Caroline Nagtegaal-Van Doorn over Rotterdam en Europa, maar het hoofdthema van de ochtend was 3d printing.
Het decor was het imposante terrein van de voormalige scheepswerf, dat nu RDM Campus heet en eigendom is van het Havenbedrijf Rotterdam. Een verzamelplek van MBO- en HBO-opleidingen van het Albeda College en Hogeschool Rotterdam, die samenwerken met bedrijven, die het technisch onderwijs een impuls willen geven door het ontwikkelen van nieuwe producten. Op die manier snijdt het mes aan twee kanten. Jongeren en bedrijven leren van elkaar en dat kan innovatieve produkten maar ook werkgelegenheid opleveren. Talloze bedrijven werken op de RDM Campus al samen aan tal van projecten.

Makerspace
Ook maritieme ondernemingen als Boskalis, Damen, IHC Merwede, Imtech, Huisman, Van Oord en Ampelmann. Dat laatste bedrijf is in 2003 ontsproten uit een afstudeeropdracht aan de TU Delft. Het maakt inmiddels met succes een platform op hydraulische cilinders, dat meedeint op de golven, waardoor het op volle zee mogelijk wordt om van een schip, via een stabiele loopbrug over te stappen op een windmolen. Ampelmann heeft nu honderd man in dienst en is bezig met een forse uitbreiding op de RDM Campus. Ook andere bedrijven hebben een eigen ruimte gehuurd in het RDM Innovation Dock, andere maken gebruik van de faciliteiten zoals 3d printen.
RDM Makerspace een bedrijf dat eigendom is van Vincent Wegener en Jurjen Lengkeek, is gespecialiseerd in het geven van las- en houtbewerkingscursussen en 3d-workshops aan bedrijven hobbyisten, maar ook scholieren. Een techniek die dertig jaar geleden werd ontwikkeld door de Amerikaan Chuck Hull, maar pas de afgelopen vijf jaar een stormachtige ontwikkeling heeft doorgemaakt, bevestigt Wegener tijdens zijn presentatie. “We staan aan de vooravond van de derde industriële revolutie, de digitale”, weet hij.
Wegener vervolgt: “RDM Makerspace werkt als een sportschool. Je wordt lid en dan kun je hier met de spullen van Albeda en de Hogeschool lassen, houtbewerken, maar ook 3d printen. Bedrijven gebruiken het om te testen of iets werkt, of om een klant veel beeldender inzicht te geven aan wat voor oplossing je zit te denken. Dat werkt beter dan een tekening. Ze kunnen het echt vasthouden”.
Rekenkracht
Het is volgens Wegener een voorbode voor wat ons staat te wachten. 3d printers zijn inmiddels betaalbaar en ze kunnen steeds meer. Bovendien komt de software in toenemende mate binnen bereik van de consumenten.
Wegener: “Bepalend voor de ontwikkeling is snelheid en rekenkracht. Kijk naar de smartphones van nu, die kunnen net zoveel als de supercomputers van vroeger. Protheses, beugels, gehoorapparaten, stoelen, maar ook op maat gemaakte schoenen in de kleur die je zelf wilt, behoren al tot de mogelijkheden. In China worden zelfs eenvoudige huizen met 3d printers gemaakt. Voor ons zijn ze te primitief, maar voor mensen die uit de slumps komen, zijn ze een uitkomst”.
“Denk eens in wat voor impact het hier zal hebben op de bouwwereld en architectuur als we zelf een deel van een huis kunnen bouwen. Ook de race- en vliegtuigwereld past 3d geprinte onderdelen toe. Dat scheelt in het gebruik van brandstof. En vliegtuigen kunnen bijvoorbeeld meer lading meenemen. De onderdelen zijn niet alleen lichter, maar ook goedkoper en relatief snel gemaakt. De tijd dat een turbine of een andere machine niet gebruikt kan worden, vanwege een reparatie neemt enorm af. En tijd is geld”.
De revolutionaire techniek heeft nog wel wat hobbels te overwinnen. Zo is het combineren van grondstoffen bij het printen, slechts sporadisch mogelijk. Verder moet het uitgeprinte model nog een nabehandeling ondergaan, zijn er voor een hogere productie veel printers nodig en is er wat kwaliteitseisen betreft nog nauwelijks iets geregeld.
Printtechnieken
3d printing werkt vrij simpel. Een digitaal bestand wordt omgezet naar een tastbaar object. Het object wordt door de 3d printer laagje voor laagje opgebouwd. Tegenwoordig kun je veel materialen printen ook in complexe vormen printen zoals, plastic, brons, goud, titanium, roestvrij staal, chocolade, hout, papier glas en keramiek. In de nabije toekomst wordt het printen van organen mogelijk. Er zijn verschillende 3d printtechnieken:
Fused Deposition Modeling
FDM is een techniek waarbij een verplaatsbare spuitmond een lange, dunne draad thermoplastisch materiaal op elkaar legt. Laagsgewijs ontstaat zo een driedimensionaal object. De meeste “thuis”-printers maken gebruik van deze techniek.
Selective Laser Sintering
SLS is een techniek waarbij laagsgewijs kunststof objecten worden opgebouwd door het versmelten van een thermoplastisch (of metaal) poeder. Een laagje poeder wordt telkens op een ander laagje poeder gelegd. Na elke laag wordt de poeder door een laser plaatselijk gesmolten (gesinterd), waardoor het hard wordt en zich mengt met de andere lagen poeder. Dit wordt herhaald totdat een heel object in 3D is ontstaan.
ZCorp
De techniek van een Zcorp printer is vergelijkbaar met die van SLS. De poederdeeltjes worden niet aan elkaar versmolten door een laser, maar aan elkaar verlijmd met een bindmiddel. Het verschil is dat het toegepaste materiaal beduidend minder sterk is (het beste te vergelijken met gips), maar een voordeel is wel dat je met het 3D printing technologie van ZCorp in full color kunt printen.
Multi Jet Modeling
MJM is een techniek waarbij druppeltjes gesmolten was op elkaar worden gespoten.
Ontwerpers gebruiken deze tamelijk breekbare modellen vooral om complexe vormen te visualiseren. Een wasplotter bouwt laag voor laag het object op. De kop van zo’n plotter kan wel uit 100 individuele wasnaalden bestaan.
Polyjet
Polyjet spuit laag voor laag minuscule druppeltjes vloeibaar polymeer materiaal op een platform. Elke laag wordt door UV licht uitgehard direct nadat het is neergelegd. Hierdoor hecht het aan andere lagen en wordt het meteen hard. Op plaatsen waar nodig wordt het product ondersteund door een kunststof support materiaal.
Springplank
Hoeveel invloed zal de 3d-ontwikkeling hebben op de vervoersstromen in de wereld van bijvoorbeeld Azië naar Europa en wat gaan de havens ervan merken? Zal Rotterdam bijvoorbeeld een poederhaven worden? En worden de producten straks veel dichter bij de markt gemaakt, of zal de massaproductie in de lage lonen landen voorlopig in stand blijven? Vragen die door de aanwezigen op de RDM Campus werden gesteld. Dat blijft uiteraard koffiedik kijken, maar het wordt waarschijnlijk eerder actueel dan menigeen denkt. Een besef dat bij de deelnemers, na de uitleg en de rondleiding van de twee initiatiefnemers van RDM Makerspace, groeide.
“Dat het impact zal hebben is wel duidelijk” zegt Sanne Maris, junior adviseur regiomanagement Duitsland en Azië bij het Havenbedrijf Rotterdam. “Dat besef is aanwezig bij het Havenbedrijf. Er wordt over gepraat hoe er op in te spelen. Maar het is niet aan mij om met oplossingen te komen. Daarvoor werk ik er nog tekort”.
“Chinese bedrijven beseffen heus wel dat binnen tien jaar, de goedkope maakindustrie eindigt”, vult Theo Kruithof aan. “De lonen stijgen immers ook daar. Daarom zijn Chinese bedrijven steeds meer actief in Europa. Wij begeleiden hen daarbij. Want Chinezen zijn gewend om in andere verhoudingen te denken. Vandaar dat ze, Hamburg, Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen als één Europese haven- en industrie-delta zien. Maar Nederland wordt door hen wel beschouwd als springplank voor Europa, omdat we een open samenleving hebben, waar het prettig wonen is”.
HavenBBQ weer succesvol!
Honderden leden en introducés naar Cruiseterminal
De zon scheen de avond van de 17de juni, maar de temperatuur was tijdens de
De aanwezigen konden ruim kiezen uit diverse soorten vlees, vis of vegetarisch. De sfeer was gemoedelijk en gezellig, zoals is te zien in dit 90 seconden filmpje!
In Nederland ging vader Davidson, die in het begin met z’n gezin in één kamer aan de Oostzeedijk woonde, werken voor de Eerste Rotterdamse Verzekeringsmaatschappij aan de Schiekade, dat later Nationale Nederlanden werd. En Patrick koos voor de public relations. Hij vervolgt: “Binnen de Junior Kamer had ik goede contacten met Raymond Riemen en Ben Vree. We hadden maandelijks een vergadering in Locus Publicus aan de Oostzeedijk. Ben en ik stonden dan geduldig te wachten op meer belangstellenden, maar vaak moesten we vele uren en biertjes later concluderen dat we de enigen bleven. Leuk om te zien dat Ben en Raymond nu succesvol zijn.” Met Davidson ging het overigens ook niet slecht. Zijn bureau Public Affairs Management heeft nu diverse havengerelateerde bedrijven als opdrachtgever. “Ik ben vanavond hier als introducé, maar ik overweeg heel serieus om lid te worden”.
Adri Driessen is duidelijk in voetbalsferen gezien haar oranje outfit. De 73-jarige is inmiddels al enige tijd lid van de Havenvereniging. Haar man, voer 25 jaar als kapitein op een waterboot van Hatenboer-Neptunus. Zij zegt: ”Hij had uiteraard onregelmatige diensten, maar dat vond ik niet bezwaarlijk. Mijn man is vijf jaar geleden overleden. Sindsdien ga ik met enige regelmaat mee met excursies. Ik ben ook al op Maasvlakte 2 geweest. Die haven en de schepen blijven trekken. En de mensen zijn gewoon leuk”.
Overgehaald
Loes de Wit en haar vriend Ruud Groenewegen hebben het duidelijk naar hun zin en genieten van de barbecue. “Lekker hoor”, zegt Loes. Zij is al geruime tijd lid, maar Ruud heeft zich pas kort geleden aangesloten. Loes legt uit: “Mijn opa en oma hadden De Wits Berging en m’n vader had een eigen sleepboot, die de Stormvogel heette. Zelf heb ik samen met m’n man, die inmiddels is overleden, op diverse binnenvaartschepen gevaren. We vervoerden droge lading. Het Noordereiland was onze basis, net als voor veel andere binnenschippers. Als je op een binnenvaartschip leeft dan ben je 24 uur per dag bezig met
Reorganisatie
Precies de reden waarom Elly Fransman lid is geworden, geeft de oud-medewerker van het Havenbedrijf Rotterdam toe. Ze werkte onder meer voor corporate communicatie en marketing communicatie. “Ik ben 18,5 jaar in dienst geweest van het Havenbedrijf, maar vorig jaar moest ik vanwege een reorganisatie vertrekken. Heel zonde want de collega’s en het werk waren leuk en bovendien vind ik de haven nog steeds bijzonder interessant.
“Zolang de haven leeft ….
… HEEFT HAVENVERENIGING BESTAANSRECHT”
Oud-bestuursleden halen herinneringen op tijdens vaartocht op Nieuwe Maze
Het kostte enige moeite om de adressen terug te vinden. Toch was het merendeel van de oud-bestuursleden van de Havenvereniging, dat was achterhaald en uitgenodigd, aanwezig aan boord van de Nieuwe Maze, voor een lunchvaartocht. Een bijeenkomst ter gelegenheid van het 75-jarige bestaan van de Havenvereniging en eentje bedoeld als blijk van waardering voor de inspanningen die de bestuursleden destijds hebben verricht.
Dus was het op zaterdag 14 juni een vrolijk weerzien met bekenden, onder een vrolijk zonnetje en een aangename temperatuur. Tijdens een smakelijke lunch werden herinneringen opgehaald. Met oud-bestuursleden, maar ook met bestuursleden van de Jong Havenvereniging, die eveneens aanwezig waren.
“We zouden wel gek zijn om een club die zo vóór de haven is niet te steunen! We doen ook dingen samen zoals de organisatie van de Dag van de Haven in het Nieuwe Luxor. Daar maakt onze ceo dan traditiegetrouw de voorlopige havencijfers bekend”, vertelt Rudolph van der Graaf, Director Executive Relations & Protocol van het Havenbedrijf. Hij vervolgt: “En die bijeenkomst is, nadat de traditionele Oudejaarsbijeenkomst in het stadhuis niet meer door kon gaan, uitgegroeid tot een fantastische middag. De zaal zit de laatste jaren altijd vol. Doordat we het samen doen is het meer een bijeenkomst van de totale haven en minder eentje van het Havenbedrijf”.
Toekomst
In 1989 werd onder voorzitterschap van Tjeerd Schipper, oud-topman van onder meer ABN AMRO en momenteel bij die bank adviseur, het 50-jarig jubileum gevierd. Een jaar waar hij met plezier op terugkijkt. Schipper: “Het was geweldig. De bereidwilligheid binnen ons netwerk om de Havenvereniging financieel te steunen, was groot. We brachten een jubileumboekje uit, we introduceerden een Maritime Cadeau Card voor onze leden, we schonken de stad een “Leugenbank”, het jubileumconcert met de Marinierskapel, werd bijgewoond door Prinses Margriet en haar man mr. Pieter van Vollenhoven er was een Havendebat en een amateurschilders-concours”. Schipper beaamt dat de Havenvereniging nog altijd in een behoefte voorziet. “Ook na 75 jaar heeft deze club beslist toekomst, doordat de belangstelling voor de haven blijft. Rotterdammers zijn er nog steeds trots op en mensen uit andere delen van het land, die de haven bezoeken, kijken hun ogen uit en vinden het fantastisch. Dat merkte ik bijvoorbeeld tijdens de Wereldhavendagen, waar ik geregeld mensen tijdens excursies heb rondgeleid”, aldus Schipper.
“Ik heb Henk Rottinghuis en Steven Lak nog als voorzitter meegemaakt, vertelt oud-bestuurslid René Bender. “In het bestuur zaten toen de eager beavers, de jongens die al een aardige job hadden, maar verder wilden. Ik koos in 1994 voor het MKB en heb de ontwikkelingen in de haven niet meer op de voet gevolgd. Feit is wel dat destijds werkgevers en de vakbonden nog aardig tegenover elkaar stonden. Het begin van die kentering heb ik overigens nog meegemaakt. Het is nou eenmaal een gegeven dat wanneer je elkaar begrijpt en respecteert, het eenvoudiger is om afspraken te maken. Het was een heel leerzame tijd”.
Uitjesclub
In het verleden leverde de Kamer van Koophandel traditiegetrouw de secretaris in het bestuur. “Het was erg goed voor je contacten”, zegt oud-bestuurslid Kees Vrijdag, die jarenlang secretaris was van de KvK. Ook Jan van Delft en Jan Hendrik Klein Molenkamp, oud-Tweede Kamerlid en landelijk voorzitter van de VVD, vulden vanuit de Kamer het bestuur van de Havenvereniging aan. Van Delft: ”Dick van Doorn was in mijn tijd voorzitter. Het was ontzettend gezellig. Vooral de oudejaarsbijeenkomst in het stadhuis was een must”. Klein Molenkamp: ”Ik was in 1975/1976 bestuurslid. Niet lang want ik heb al vrij snel voor een politieke carrière gekozen. Dolf de Bok, de latere voorzitter van de Kamer van Kophandel, was toen voorzitter van de Havenverenging. Het was vooral een 60-plus-uitjesclub. De excursies en het entertainment waren heel belangrijk. Het ging niet echt om de inhoud. Ik kan me nog herinneren dat we een keer in Antwerpen werden ontvangen en we pas ’s middags ons eerste kopje koffie kregen. Nou dat viel niet in goede aarde”. Vrijdag: ”Andere Havenverenigingen zijn vaak meer gesloten eliteclubs. We kwamen een keer in het buitenland en werden met oesters en kaviaar ontvangen. Toen onze gastheren duidelijk werd dat de Havenverenging Rotterdam een andere samenstelling had, konden ze hun teleurstelling nauwelijks verbloemen”. Vrijdag vervolgt: “In mijn periode tussen 1983 en 1990 zaten Rottinghuis, Schipper en Kuijt in het bestuur Mannen waar je tegenop keek. Maar er werd meteen getutoyeerd en als je iets nodig had, of wilde regelen dan was één telefoontje voldoende om het voor elkaar te krijgen. Ineke Dezentjé Hamming-Bluemink, de huidige voorzitter van de FME, die toen bij ECT en Van Leeuwen Buizen werkte, heb ik ook nog meegemaakt. Het is wel opvallend dat veel mensen goed terecht zijn gekomen. Zou het door het netwerk komen?!”
Volkslied
op dat hij destijds de Quick Port Scan heeft geïntroduceerd. Speciaal ontwikkeld voor jonge managers en aanstormend talent om in korte tijd kennis te maken met de Rotterdamse haven. Hij vertelt: “Ik ben ook verantwoordelijk voor het afschaffen van het volkslied tijdens de Oudejaarsbijeenkomst en ik heb met burgemeester Opstelten de deal gemaakt dat die meeting niet meer in het stadhuis zou plaatsvinden. Dat leidde tot felle discussies en verwijten, want tachtig procent was juist daarom lid geworden. Maar het werd te druk en de brandweer accepteerde dat niet. We verhuisden eerst naar de Cruise Terminal en later naar het Nieuwe Luxor Theater. Eerlijk gezegd hadden we toen het idee, en dat vind ik nog steeds, dat het meer een haven community-meeting zou moeten zijn. Dus niet alleen samen met het Havenbedrijf, maar ook met RPPC, Deltalinqs en Marine Club”, aldus Asselbergs.Hij vervolgt: “Het betrekken van de jeugd bij de Havenverenging is een prima zet geweest. Het is goed voor de sfeer en ook in praktische zin, want de bedrijven hebben moeite om jonge talenten binnen te halen en dan kan de Havenvereniging daar een hulpmiddel bij zijn”. Van Delft: ”Vroeger werd er meer aan cultuur gedaan. Dat zou van mij wel terug mogen komen en dat zou ook een mooi link zijn naar de burgerij”.Schipper: ”Ik denk dat zolang je in staat bent mensen te boeien en de opkomst goed is, de Havenvereniging bestaansrecht heeft. En ik heb niet de indruk dat die interesse terugloopt, want ik merk dat de haven nog enorm leeft!”
Oud-bestuurslid Cees Jan Asselbergs (op de foto in gesprek met Marianne van Gastel van het EIC) is inmiddels directeur van Deltalinqs en hij is er trots

Officieel bericht: bestuurswisselingen
Met het vertrek van voorzitter Gerrit Peekstok, is een begin gemaakt met de bestuurswisseling binnen Jong Havenvereniging. Na jaren van samen verder bouwen aan de club, worden het komende jaar de meeste taken overgedragen aan andere leden. Om dit geleidelijk te laten verlopen, dus een voor een, is een bewuste keuze. Zo wordt er gezorgd dat er wordt voortgezet wat de afgelopen zes jaar is opgebouwd.
Op 26 mei 2014, tijdens de Algemene Ledenvergadering van Havenvereniging Rotterdam, heeft Gerrit Peekstok het voorzittersstokje overgedragen aan Cherry Almeida. Gerrit richtte in 2008, samen met drie anderen, Jong Havenvereniging op. In de afgelopen zes jaar heeft de havenclub zich enorm ontwikkeld. Zo staat er sinds een aantal jaar een compleet en gevarieerd programma op de rol. Maar ook zijn bepaalde activiteiten uitgegroeid tot ware tradities, waaronder Jong Haventalent, Mainport Meewerkdagen en RTM Port Party. Opvolgster Cherry is trots dat zij de volgende voorzitter is: ,,Het is mijn intentie om wat Gerrit heeft bedacht, alleen maar grootser en sterker neer te gaan zetten.’’
Met deze voorzitterswisseling is de functie van secretaris vrijgekomen en deze wordt nu vervuld door het nieuwe bestuurslid Elias Becker. Ook Maarten Molhoek is nieuw in het bestuur. Hij bekleedt de nieuw gevormde functie Externe betrekkingen & Sponsoring.
De sponsoring werd voorheen geregeld door Flip Harmsma. Hij was in september al terug getreden. Ook Rogier Jansen, verantwoordelijk voor de evenementen, is eerder dit jaar gestopt met zijn werkzaamheden.
Inmiddels ziet het bestuur er als volgt uit:
Cherry Almeida – voorzitter
Elias Becker – secretaris
Daan Vroom – penningmeester
Jurre Goedendorp – evenementen
Martine Hoenderop – evenementen
Ellen Hamelink – communicatie / vicevoorzitter
Sjoerd de Jager – MMWD / hbo in de haven
Maarten Molhoek – externe betrekkingen & sponsoring
Met de twee nieuwe bestuursleden gaat het bestuur van Jong Havenvereniging als hecht team verder. Hoewel de nieuwe bestuursleden vol met goede, nieuwe ideeën zitten, waar gretig gebruik van gemaakt gaat worden, blijven de basisbeginselen van de vereniging overeind. De activiteiten hangen samen met de gedachte: boeien, binden en behouden. Zo is het programma een mix van onder andere netwerkborrels, masterclasses, interessante excursies en grote feesten.
YMR is kickstart voor je carrière!
Niet alleen Jong Havenvereniging wil jongeren warm maken voor een baan in de haven en ze daarna, door allerlei interessante en leuke activiteiten te organiseren, behouden voor Rotterdam. Ook Stichting Nederland Maritiem Land streeft hiernaar.
Afgelopen studiejaar heeft deze organisatie voor het eerst gewerkt met jonge ambassadeurs. Onder de naam ‘Young Maritime Representative’ waren de studenten Coen en Michelle hun boegbeeld. De ‘Young Maritime Representatives’, kortweg YMR’s, waren regelmatig aanwezig bij maritieme evenementen en activiteiten en te gast bij bedrijven. Naast de belangrijke rol die de ambassadeurs speelden, heeft het Coen en Michelle ook veel gebracht: een breed inzicht in de sector en een kickstart voor hun maritieme carrière.
Nu is Nederland Maritiem Land op zoek naar nieuwe ambassadeurs. Dus ben jij student en zit je in het (voor)laatste jaar van een maritieme MBO, HBO of Universitaire studie, dan kan jij de nieuwe Coen of Michelle zijn! Bekijk hun persoonlijke oproep op maritimebyholland.nl en geef je op als YMR! Dat kan tot 15 juli 2014. Tip: speel je in de kijker door iets ludieks te posten over de maritieme sector of jouw opleiding via Facebook of Twitter @MbH_YMR en #YMR.
TOP programma event ‘hbo in de haven’
De Rotterdamse haven is op de onderwijsagenda gezet! Dat is reden voor een feestje… Zeker ook voor de leden van Jong Havenvereniging! Op woensdag 11 juni 2014 vindt het ‘hbo in de haven TOP event’ plaats. Dat wordt een spetterende afsluiting van een vierjarige, intensieve samenwerking tussen de Rotterdamse hogescholen en de haven.
Het Beste Havenidee, Pressure Cooker, het LAW-event en vele excursieprogramma’s zijn hieruit voort gekomen, maar niet in de laatste plaats heeft Jong Havenvereniging hieraan bijgedragen met de activiteiten Mainport Meewerkdagen, verkiezing Jong Haventalent en de Masterclasses.
Op 11 juni staat er onder andere een havenarbeidsmarktdebat, de finale van het Beste Havenidee en de hbo in de haventour met Twan Huys en Allard Castelein, CEO Havenbedrijf Rotterdam op het programma. Meer informatie en aanmelden kan op www.hboindehaven.nl/inschrijven/. Overigens is de organisatie nog op zoek naar enthousiastelingen die ’s ochtens de studenten van het Beste Havenidee willen helpen om hun idee verder te brengen. Tijdens een mini Pressure Cooker moeten zij aan de slag om de ideeën nog scherper te maken. Check hiervoor www.bestehavenidee.nl.
Eerste havenontbijt smaakt naar meer!
3d printing zorgt voor digitale revolutie en nieuwe handelsverhoudingen
De ontvangstzaal op het RDM-terrein in Heijplaat zat op woensdag 7 mei vol met vroege vogels, die het eerste Havenvereniging-ontbijt wilden meemaken. In dit jubileumjaar georganiseerd om de bedrijfsleden van de Havenvereniging in het zonnetje te zetten. En dat viel, mede door de prima verzorging, duidelijk in de smaak. De kans is dan ook groot dat er een jaarlijkse traditie is geboren. De Europese Verkiezingen stonden centraal met een mini-discussie tussen PvdA-gemeenteraadslid Leo Bruijn en VVD-Euro-kandidaat Caroline Nagtegaal-Van Doorn over Rotterdam en Europa, maar het hoofdthema van de ochtend was 3d printing.
Het decor was het imposante terrein van de voormalige scheepswerf, dat nu RDM Campus heet en eigendom is van het Havenbedrijf Rotterdam. Een verzamelplek van MBO- en HBO-opleidingen van het Albeda College en Hogeschool Rotterdam, die samenwerken met bedrijven, die het technisch onderwijs een impuls willen geven door het ontwikkelen van nieuwe producten. Op die manier snijdt het mes aan twee kanten. Jongeren en bedrijven leren van elkaar en dat kan innovatieve produkten maar ook werkgelegenheid opleveren. Talloze bedrijven werken op de RDM Campus al samen aan tal van projecten.
Makerspace
Ook maritieme ondernemingen als Boskalis, Damen, IHC Merwede, Imtech, Huisman, Van Oord en Ampelmann. Dat laatste bedrijf is in 2003 ontsproten uit een afstudeeropdracht aan de TU Delft. Het maakt inmiddels met succes een platform op hydraulische cilinders, dat meedeint op de golven, waardoor het op volle zee mogelijk wordt om van een schip, via een stabiele loopbrug over te stappen op een windmolen. Ampelmann heeft nu honderd man in dienst en is bezig met een forse uitbreiding op de RDM Campus. Ook andere bedrijven hebben een eigen ruimte gehuurd in het RDM Innovation Dock, andere maken gebruik van de faciliteiten zoals 3d printen.
RDM Makerspace een bedrijf dat eigendom is van Vincent Wegener en Jurjen Lengkeek, is gespecialiseerd in het geven van las- en houtbewerkingscursussen en 3d-workshops aan bedrijven hobbyisten, maar ook scholieren. Een techniek die dertig jaar geleden werd ontwikkeld door de Amerikaan Chuck Hull, maar pas de afgelopen vijf jaar een stormachtige ontwikkeling heeft doorgemaakt, bevestigt Wegener tijdens zijn presentatie. “We staan aan de vooravond van de derde industriële revolutie, de digitale”, weet hij.
Wegener vervolgt: “RDM Makerspace werkt als een sportschool. Je wordt lid en dan kun je hier met de spullen van Albeda en de Hogeschool lassen, houtbewerken, maar ook 3d printen. Bedrijven gebruiken het om te testen of iets werkt, of om een klant veel beeldender inzicht te geven aan wat voor oplossing je zit te denken. Dat werkt beter dan een tekening. Ze kunnen het echt vasthouden”.
Rekenkracht
Het is volgens Wegener een voorbode voor wat ons staat te wachten. 3d printers zijn inmiddels betaalbaar en ze kunnen steeds meer. Bovendien komt de software in toenemende mate binnen bereik van de consumenten.
Wegener: “Bepalend voor de ontwikkeling is snelheid en rekenkracht. Kijk naar de smartphones van nu, die kunnen net zoveel als de supercomputers van vroeger. Protheses, beugels, gehoorapparaten, stoelen, maar ook op maat gemaakte schoenen in de kleur die je zelf wilt, behoren al tot de mogelijkheden. In China worden zelfs eenvoudige huizen met 3d printers gemaakt. Voor ons zijn ze te primitief, maar voor mensen die uit de slumps komen, zijn ze een uitkomst”.
“Denk eens in wat voor impact het hier zal hebben op de bouwwereld en architectuur als we zelf een deel van een huis kunnen bouwen. Ook de race- en vliegtuigwereld past 3d geprinte onderdelen toe. Dat scheelt in het gebruik van brandstof. En vliegtuigen kunnen bijvoorbeeld meer lading meenemen. De onderdelen zijn niet alleen lichter, maar ook goedkoper en relatief snel gemaakt. De tijd dat een turbine of een andere machine niet gebruikt kan worden, vanwege een reparatie neemt enorm af. En tijd is geld”.
De revolutionaire techniek heeft nog wel wat hobbels te overwinnen. Zo is het combineren van grondstoffen bij het printen, slechts sporadisch mogelijk. Verder moet het uitgeprinte model nog een nabehandeling ondergaan, zijn er voor een hogere productie veel printers nodig en is er wat kwaliteitseisen betreft nog nauwelijks iets geregeld.
Printtechnieken
3d printing werkt vrij simpel. Een digitaal bestand wordt omgezet naar een tastbaar object. Het object wordt door de 3d printer laagje voor laagje opgebouwd. Tegenwoordig kun je veel materialen printen ook in complexe vormen printen zoals, plastic, brons, goud, titanium, roestvrij staal, chocolade, hout, papier glas en keramiek. In de nabije toekomst wordt het printen van organen mogelijk. Er zijn verschillende 3d printtechnieken:
Fused Deposition Modeling
FDM is een techniek waarbij een verplaatsbare spuitmond een lange, dunne draad thermoplastisch materiaal op elkaar legt. Laagsgewijs ontstaat zo een driedimensionaal object. De meeste “thuis”-printers maken gebruik van deze techniek.
Selective Laser Sintering
SLS is een techniek waarbij laagsgewijs kunststof objecten worden opgebouwd door het versmelten van een thermoplastisch (of metaal) poeder. Een laagje poeder wordt telkens op een ander laagje poeder gelegd. Na elke laag wordt de poeder door een laser plaatselijk gesmolten (gesinterd), waardoor het hard wordt en zich mengt met de andere lagen poeder. Dit wordt herhaald totdat een heel object in 3D is ontstaan.
ZCorp
De techniek van een Zcorp printer is vergelijkbaar met die van SLS. De poederdeeltjes worden niet aan elkaar versmolten door een laser, maar aan elkaar verlijmd met een bindmiddel. Het verschil is dat het toegepaste materiaal beduidend minder sterk is (het beste te vergelijken met gips), maar een voordeel is wel dat je met het 3D printing technologie van ZCorp in full color kunt printen.
Multi Jet Modeling
MJM is een techniek waarbij druppeltjes gesmolten was op elkaar worden gespoten.
Ontwerpers gebruiken deze tamelijk breekbare modellen vooral om complexe vormen te visualiseren. Een wasplotter bouwt laag voor laag het object op. De kop van zo’n plotter kan wel uit 100 individuele wasnaalden bestaan.
Polyjet
Polyjet spuit laag voor laag minuscule druppeltjes vloeibaar polymeer materiaal op een platform. Elke laag wordt door UV licht uitgehard direct nadat het is neergelegd. Hierdoor hecht het aan andere lagen en wordt het meteen hard. Op plaatsen waar nodig wordt het product ondersteund door een kunststof support materiaal.
Springplank
Hoeveel invloed zal de 3d-ontwikkeling hebben op de vervoersstromen in de wereld van bijvoorbeeld Azië naar Europa en wat gaan de havens ervan merken? Zal Rotterdam bijvoorbeeld een poederhaven worden? En worden de producten straks veel dichter bij de markt gemaakt, of zal de massaproductie in de lage lonen landen voorlopig in stand blijven? Vragen die door de aanwezigen op de RDM Campus werden gesteld. Dat blijft uiteraard koffiedik kijken, maar het wordt waarschijnlijk eerder actueel dan menigeen denkt. Een besef dat bij de deelnemers, na de uitleg en de rondleiding van de twee initiatiefnemers van RDM Makerspace, groeide.
“Dat het impact zal hebben is wel duidelijk” zegt Sanne Maris, junior adviseur regiomanagement Duitsland en Azië bij het Havenbedrijf Rotterdam. “Dat besef is aanwezig bij het Havenbedrijf. Er wordt over gepraat hoe er op in te spelen. Maar het is niet aan mij om met oplossingen te komen. Daarvoor werk ik er nog tekort”.
“Chinese bedrijven beseffen heus wel dat binnen tien jaar, de goedkope maakindustrie eindigt”, vult Theo Kruithof aan. “De lonen stijgen immers ook daar. Daarom zijn Chinese bedrijven steeds meer actief in Europa. Wij begeleiden hen daarbij. Want Chinezen zijn gewend om in andere verhoudingen te denken. Vandaar dat ze, Hamburg, Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen als één Europese haven- en industrie-delta zien. Maar Nederland wordt door hen wel beschouwd als springplank voor Europa, omdat we een open samenleving hebben, waar het prettig wonen is”.
En de winnaar is… Onno!
Het was een lastige keuze voor de jury van de verkiezing Jong Haventalent. Zo vertelde Lisette van der Pijl op het grote podium in de Lloydzaal van de STC Group, tijdens het Rotterdams Havenevenement op 7 mei. Maar na de filmpjes van de drie finalisten levensgroot op het scherm te hebben bewonderd en nog een laatste pittige vraag van de jury, valt het verlossende woord dan toch; Onno de Jong, onderzoeker bij de Erasmus Universiteit, is hét Jong Haventalent 2014.
Dat had Onno zelf niet verwacht. ,,Toen ik de oproep voor de verkiezing voorbij zag komen, dacht ik ‘dat is niet voor mij’. Ik zit niet in de haven, maar op de 16e verdieping van een pand dat niet eens uitkijkt op het water. Maar m’n collega dacht daar anders over.’’ Toch is Onno als Haventalent niet vreemd, want al zijn onderzoeken hebben met de Nederlandse zeehavens te maken, en Rotterdam uiteraard in het bijzonder. Daarnaast wil de winnaar het optimisme in de haven terug te brengen. Onno: ,,Ik voel dat er pessimisme heerst, maar dat is nergens voor nodig. Natuurlijk, ik zie ook uitdagingen op dit moment, maar in Rotterdam is er zoveel kennis. Dat wil ik duidelijk maken, immers zijn jongeren de sleutel voor de toekomst. Dus wil ik ook studenten laten zien welke kansen zij in de haven hebben. Ik heb er zin in!’’
Rotterdams Havenevenement
De finale van Jong Haventalent was dit jaar onderdeel van het Rotterdams Havenevenement. Tijdens dit gloednieuwe event, dat een initiatief is van STC, Deltalinqs, Jong Havenvereniging en Marine Club Rotterdam, werden maar liefst vier talentprijzen uitgereikt. Zo ging de MCR-prijs, een initiatief van Marine Club Rotterdam, naar een talentvolle MBO’er of HBO’er die een echte ambassadeur is voor de haven. Thijs Scholten ging met deze prijs naar huis. ,,Vanwege zijn excellente werkwijze,’’ lichtte Theo Schut, voorzitter Marine Club toe. De SmartPort Scriptieprijs werd uitgereikt door Paul Smits, CFO van het Havenbedrijf Rotterdam. Dat voelde gek, want de prijs ging naar Rick Jansen, stagiair van… jawel het Havenbedrijf! ,,Veel scripties zijn bruikbaar voor het bedrijfsleven. Dat blijkt, want er waren elf genomineerden. Zij hadden allemaal minimaal een 8. Het aantal pagina’s van je scriptie zegt overigens niets. Van de drie finalisten was Rick, met 73 pagina’s, het kortste van stof,’’ zegt Smits lachend.
Bekijk alsnog de statements van de finalisten van Jong Haventalent in het promofilmpje!
Car Terminal van Broekman verrast
“Ik wist niet dat hier nog meer gebeurde dan alleen opslag”
Als je met je auto op het punt rijdt waar de N15 overgaat in de A15, kijk je bij de Rotterdam Car Terminal van de Broekman Group, altijd onwillekeurig naar die enorme garages vol met auto’s. Op het grootste parkeerterrein van Nederland is plaats voor zo’n 35 duizend auto’s, waarvan de helft overdekt kan staan.
Jaarlijks worden daar ruim 200 duizend auto’s “behandeld”. Maar dat aantal staat in schril contrast met havens als Zeebrugge en Bremerhaven, die ieder goed zijn voor zo’n twee miljoen auto’s. Wat de laatste haven betreft niet verwonderlijk, want auto’s zijn een belangrijk Duits exportprodukt.
Aangezien er in Nederland alleen in Born bij Ned Car Mini’s worden geassembleerd, zijn miljoenen auto’s in Rotterdam onhaalbaar. Negentig procent van het aantal verwerkte auto’s bij Broekman komt uit het buitenland. Voor het merendeel uit Azië. Kia, Hyundai en Ssang Yong bijvoorbeeld uit Zuid-Korea. En Mazda, Subaru en Daihatsu uit Japan. Daarnaast worden er auto’s uit de Verenigde Staten richting Rotterdam verscheept. Per spoor en trucks worden ze aangevoerd vanuit de Oost-Europese fabrieken van merken als VW, Skoda, Seat en Suzuki. In Nederland is VW-importeur Pon een klant van Broekman. Verder zorgt Broekman ervoor dat de auto’s die in dat deel van Europa worden gemaakt, naar andere landen op het continent worden getransporteerd. Dat doet Broekman ook vanaf de zusterterminal in het Limburgse Born. Het gaat hier niet alleen om auto’s, maar ook om graafmachines. De Rotterdamse logistieke dienstverlener levert tevens Mercedessen en Brabussen op de juiste plek in China af.
Toegevoegde waarde
Sjanghai. Het bedrijf telt 750 personeelsleden en heeft een omzet van 200 miljoen euro. Het merendeel van de auto’s dat Broekman in Rotterdam behandeld, wordt per boot aangevoerd. Gemiddeld meert er één schip met 600 tot 1000 auto’s per dag aan de kade van de Brittanniëhaven af. Daarnaast verzorgt Broekman de aflevering van auto’s van een aantal Europese -, zoals VW en Aziatische merken, die in Oost-Europa worden gemaakt. Verder heeft het een carterminal in het Limburgse Born, van waaruit de distributie van een aantal automerken en graafmachines verder Europa in plaatsvindt.
De automerken kiezen voor Rotterdam, vanwege de gunstige geografische ligging, de goede achterlandverbindingen en doordat Broekman faciliteiten heeft om de auto’s land- of dealer specifiek te maken. Iets wat bij de grote andere Europese car terminals aanmerkelijk minder gebeurd.
Sjors Bosvelt, general manager van Broekman Automotive vertelt: “Wij kunnen zorgen voor de toegevoegde waarde. De instructieboekjes in de auto’s verzorgen en stickers in iedere taal. Maar ook actiemodellen kant en klaar maken door bijvoorbeeld radio, parkeersensoren en navigatie in te bouwen, matten te plaatsen, velgen en de auto te voorzien van stripes. Ook doen we desgewenst de nul-kilometerbeurt of monteren kentekenplaten. Kortom wat een importeur of autoverhuurbedrijf maar wil. Zo kunnen er bij Broekman dagelijks duizend modificaties op de auto’s worden aangebracht”.
“Europa is voor Azië namelijk een moeilijke markt. Er moet rekening worden gehouden met 27 verschillende landen, met hun eigen taal en met telkens net andere regelgeving. Wij kunnen de rompslomp die dat met zich meebrengt en de logistieke verwerking helemaal uit handen van de klant nemen.”
Schade
Bosvelt vervolgt: “Als de auto’s hier in Rotterdam aankomen dan worden ze, nadat ze door onze mensen van boord zijn gereden, eerst gecontroleerd op beschadigingen. Dan wordt ook bepaald wie verantwoordelijk gesteld moet worden voor de schade. Het zijn meestal lakbeschadigingen en kleine deukjes. Bij één procent gaat het om grotere schades. Daarna volgt het herstel. Gemiddeld staan de auto’s hier zestig dagen. Als ze afgeleverd moeten worden zijn ze gemakkelijk terug te vinden dankzij het Radio Frequency Identification-systeem dat we gebruiken. Aan iedere auto zit een ‘tag’, die signalen zendt en door middel van een draagbare computer zijn die op te vangen en kunnen we tot op tien centimeter na nauwkeurig bepalen waar de auto staat. Vervolgens gaan de auto’s door de nieuwe veertig meter lange wasstraat, die mechanisch kan poetsen en voorzien is van veel meer wasprogramma’s dan de oude. Bovendien is hij veel milieuvriendelijker, omdat hij automatisch uitgaat als de auto is gewassen. Hier wordt ook het eventueel aanwezige vliegroest met een zuur verwijderd. De wasstraat heeft een capaciteit van 120 auto’s per uur”.
Oost-Europa
Automotive is één van de vier bedrijfsonderdelen van het 54 jaar oude Broekman. Het werd in 1995 overgenomen van ECT. Broekman houdt zich verder bezig met shipping en logistiek en is agent van diverse rederijen. Broekman is, naast in Europa, actief in India, Singapore en
Bosvelt: “We hebben nu in Rotterdam een bezettingsgraad van 60 tot 70 procent. Ondanks alle lichtpuntjes in de Europese economie, trekken de autoverkopen, nog niet aan. In de afgelopen drie maanden zijn autoverkopen met zeven procent gedaald. Auto’s worden technisch beter en worden langer gebruikt. Bovendien liep een aantal gunstige bijtellingsvoorwaarden vorig jaar af, waardoor de aankoop door veel consumenten naar voren is geschoven en dat merk je dit jaar. Er staan hier vooral auto’s voor de particuliere markt, dan ben je dus heel erg afhankelijk van het consumentenvertrouwen. Wat ons betreft mag het economisch herstel sneller gaan. Toch blijven we optimistisch over de toekomst.”.
Rust
“Erg leuk om het allemaal van dichtbij te zien”, zegt Hans Baldee, die vroeger bevrachter vloeibare ladingen was. “Ik ben hier een keer geweest met m’n zoon geweest. Je kon tot aan de kade lopen. Door een beveiligingssysteem als ISPS is dat nu onmogelijk.” Voormalig surveyor Wim van Gemeren, door Baldee overgehaald om lid te worden van de Havenvereniging, zegt: “Vroeger crosste je door heel de haven, maar had je nauwelijks oog voor de omgeving waarin je werkte. Tijdens zo’n excursie heb je de rust om beter te kijken”.Lisette van der Pijl en Joost van der Zon zijn lid van Jong Havenvereniging. Ze zijn beiden geen autofreak, maar vonden het toch interessant. ”Jammer dat het midden op de dag is, want ik weet zeker dat m’n vriend dit heel leuk had gevonden”, zegt Lisette. Ze vervolgt: Ik geef via Port-able social media adviezen aan bedrijven. Hard nodig want het toepassen van social media is in de haven nog niet zo ingeburgerd. Broekman heeft sinds kort de draad weer opgepakt en ik heb aangeboden een gratis workshop te geven. Ik ben benieuwd hoe ze zullen reageren”. Joost, werkzaam als consultant bij Veneficus vult aan: “Ik ben meer geïnteresseerd in de logistieke processen en ik wist niet dat hier nog veel meer gebeurde dan alleen de tijdelijke opslag van auto’s. Heel indrukwekkend!”
Maritieme dienstverleners in Stellendam
Op woensdag 9 april jl. bezochten zo´n 40 leden van onze 75-jarige Havenvereniging de haven van Stellendam op het eiland Goeree-Overflakkee. Leden uit bijvoorbeeld de scheepsverzekeringen, industriële fotografie, op- en overslag, logistiek en distributie en de bouwsector, ondernemers en een enkele gepensioneerde waren van de partij.
Met behulp van lokale ondernemers kon deze groep kennismaken met de visserijsector en de daarmee verbonden bedrijven. Vrijwel geen van de deelnemers aan deze excursie had vooraf een goed beeld van wat er allemaal in Stellendam aan bedrijvigheid en innovatie te vinden is. Nu konden ondernemingen als Maaskant Shipyards, Padmos en Elektro Westhoeve laten zien welke producten en diensten zij in huis hebben. Ook de visserijschool van het Scheepvaart en Transport college (STC) presenteerde zich aan de deelnemers. Zij liet zien hoe met behulp van een geavanceerde simulator de situatie op bijvoorbeeld een
viskotter kan worden nagebootst.
Met een wandeling langs de kade van de binnenhaven konden diverse schepen van dichtbij worden bekeken. In de bedrijfshal van Elektro Westhoeve kon men met eigen handen voelen hoe de innovatieve techniek van de pulskor voelt. Elektroden in een bak met water zorgen voor lichte elektrische pulsen die een lichte tinteling veroorzaken. Op de zeebodem zorgt dit ervoor dat de platvis opschrikt en zo in het net komt. Hierdoor hoeft de vis niet met zware kettingen opgeschrikt te worden waardoor
dankzij de pulskor tot wel 50% brandstof bespaard kan worden. Verder kreeg de groep tekst en uitleg bij de diverse schepen die aan de kade lagen afgemeerd.
Aan het slot van de excursie maakte de groep kennis met de Stellendamse keuken. Een toepasselijk menu met vele visgerechten liet bij alle deelnemers een blijvende indruk achter waardoor zij graag nog eens terugkomen naar Stellendam voor zaken en een lekkere vismaaltijd.
De innovatie en ketensamenwerking maakten indruk. En dat op slechts 20 autominuten vanaf de Rotterdamse haven.
Bekijk ook het hele fotoverslag (48 foto’s) van deze dag op de homepage, én lees hier het stukje dat zelfs in het lokale Eilandennieuws en op een andere website verscheen.
Wybe Zijlstra
MMWD in spotlight: talentgezocht.nl
Het lijkt nog even weg, maar het is al snel: de Mainport Meewerkdagen van 19 tot en met 23 mei 2014. Het team van Jong Havenvereniging is druk bezig om weer een fantastische week neer te zetten, waarbij studenten een kijkje achter de schermen van de haven krijgen. Dat betekent een hoop werk, maar het levert ook veel op.
Dan maakt het ‘t alleen maar leuker als andere organisaties en media dit oppikken. Zoals talentgezocht.nl. Kijk op hun website voor een leuk artikel over de MMWD.
En meteen maar even een update: het loopt storm voor wat betreft studenten die mee willen doen, dus de MMWD-organisatie zit te springen om enthousiaste havenbedrijven die mee willen doen. Wacht niet te lang!